velikol.ru
1

Малая Спартакиада для младших школьников «Манчаары сиэннэрэ»

(по национальным видам спорта)


Введение


Выбор темы: Мы часто слышим, нам часто говорят и везде пишут: «Занимайтесь спортом!» Мы знаем, что спортивные состязания закаливают не только физическое тело,

но и дух человека. Участие и дальнейший успех, победа- это не просто выигрыш, не победить кого-то, а в первую очередь достижение цели.

Как выпускник начальной школы, как Президент республики «Детство», я предлагаю в конце года включить в традицию школы проведение Спортивного праздника, Малой Спартакиады для младших школьников «Манчаары сиэннэрэ». И самое главное, в организации, проведении участвуют сами учащиеся.

Цель: привлечение к организации и участию учащихся начальной школы, познакомить с играми предков, национальными видами спорта.

Задачи: познакомить детей с национальными видами спорта; развивать и закаливать растущий организм уч-ся; создавать положительный эмоциональный настрой; выявить одаренных детей, доказать, что занятие спортом доступный вид досуга, не требующий больших финансовых затрат.

Объект исследования: человек

Предмет исследования: здоровье и досуг учащихся, влияние занятий спортом на организм ребенка,

База исследования: учащиеся начальной школы

Гипотеза исследования:

Мы предполагаем, что проведение игр по национальным видам спорта способствует массовому привлечению детей к ЗОЖ и т.д.

Методы исследования: сбор информации из книг, проведение игр в конце учебного года на свежем воздухе.

Участники проекта: учительский и ученический коллектив Бердигестяхской начальной школы, родители.


Президент Республики «Детство», кабинет Министров республики совместно с администрацией школы, родкомитетом и учителем физкультуры разрабатывают Положение Малой спартакиады « Манчаары сиэннэрэ».

В Положении спортивных игр включаются национальные виды спорта: сууруу, эстафета, кылыы, ыстаңа, хапса5ай, мас тардыһыы, куобах, кыыс эккирэтиитэ.

Утверждается состав комиссий по каждому виду спорта, состав жюри. Объявляется конкурс на разработку эскиза медалей, вымпелов, значков, грамот. Все это заказывается. Выпускается буклет об участниках, об играх и т.д.


Время проведения: Малая Спартакиада будет проводиться в конце учебного года, в последних числах мая в стадионе с Бердигестях.

Каждый класс в парке занимает туһулгэ, куда в перерывы отдыхают спортсмены классов. Организуется горячее питание.

Культурно-массовые сектора силами учащихся ставят концерт, запевалы готовятся к осуохаю.

Спортивные игры проводятся на стадионе.

ПАРТНЕРЫ ПО РЕАЛИЗАЦИИ ПРОЕКТА:

Детско-юношеская спортивная школа с.Бердигестях;

Попечительский Совет школы;

Улусные Федерации по национальным видам спорта.


СТАТЬИ СМЕТЫ:

Расходы на заказ и изготовление медалей призерам-


Расходы на грамоты и дипломы-

Расходы на призы-


Расходы на оформление-


ПРОЕКТ УЧЕНИКА 4 г класса БНОШ


МАТВЕЕВА САШИ


Тема « МАЛАЯ СПАРТАКИАДА « МАНЧААРЫ СИЭННЭРЭ»

С марта этого года в нашей школе проводится предварительная работа: сбор информации об играх Манчаары, местах проведения игр, история жизни национального героя Манчаары, о видах национального спорта и т.д.


КЛАСС: 2-4 классы


ВОЗРАСТ: 8-10 лет


ВРЕМЯ ПРОВЕДЕНИЯ: с 10ч 00мин.


ДАТА: май 2009г


ОБОРУДОВАНИЯ: государственный флаг РФ, РС (Я), улуса,школы.


Предварительная подготовка:

- выбрать в классах команды по пять мальчиков и девочек

- заранее продумать включение видов соревнований

- украсить стадион флажками, шарами и т.д.

- пригласить из Совета Федерации нацвидов

- пригласить для участия в жюри представителей администрации школы, учителей физкультуры

- выбрать ведущих, владеющих аудиторией, способных легко и непринужденно вести игру

- подготовить концертную программу для поздравлений


ПРОГРАММА СПАРТАКИАДЫ:


  1. Торжественный вход организаторов и участников соревнований.

  2. Парад участников соревнований. Рапорт капитанов о готовности команд.

  3. Торжественное открытие спартакиады

- подъем флага

- клятва спартакианца

- зажжение Огня игр

4. выступление танцевальной группы

5. спортивные соревнования (эстафеты)

6. в перерыве развлекательное шоу со зрителями

7. продолжение состязаний

8. танцевальное представление

9. вручение призов и грамот командам. Отметить лучшие команды.

8. закрытие праздника, спуск флага, погашение огня игр.

ПРОГРАММА игр МАЛОЙ СПАРТАКИАДЫ

« МАНЧААРЫ СИЭННЭРЭ»


Чааһа

Оонньуу корунэ

Кыттааччылар

Буолар сирэ

10ч00

аһыллыы

2-3 кылаастар

стадион




эстафета

2-3 кыл

стадион




ына5ы туруоруу

2-3 кыл







тутум эргиир










Кырынаастыыр










Оцбонтон уулааһын










Мас кыстааһына










Кулун тардыы










Оһос торбос










Урдугу ойуу










Ус тогул куобах










Хапса5ай










Ус тогул ус










Муһэ былдьаһыыта










ботууктэһии










Дул5алаах сиринэн айан










Кылыйан сырсыы











Мас тардыһыыта







15ч00м

Курэхтэһии тумугэ

судьуйулар

стадион



НЕМНОГО ИСТОРИИ


Василий Манчаары, полное его имя- Быттааны Суодэр уола Манчаары Баһылай- Василий Федоров-Манчаары-гордость якутского народа, национальный герой.

Он известен в народе как первый защитник бедных,угнетенных. Его подвиги, отважные поступки живы до наших дней. Переходят из уст в уста его легендарные похождения и битва за свой народ.

Впервые в истории литературы имя Василия Манчаары упоминается в работах ссыльных В.Г.Короленко, Л.В.Серошевского.

В 1931 году выходит в печатном виде работа А.С.Порядина, где автор собрал рассказы двадцати очевидцев, собеседников с национальным героем Манчаары. Полный, достоверный образ Василия Манчаары собрал и выпустил в 1972г. книгу И.Г.Березкин. Книга называется «Манчаары норуот номо5ор». Перед нами предстает образ защитника слабых, бедных, его героическая жизнь, полная подвигов. Несмотря на многие лишения, тяготы жизни Манчаары присущи только положительные качества: свободолюбие, любовь к своему народу, независимость и т.д.

Манчаары- это символ крепкого, отважного, физически сильного, справедливого человека.

Он настоящий патриот, который до глубины души любил свою родину и его народ, на долю которого выпало тяжелое время.

Василий Федорович Слободчиков – Манчаары Баһылай баай батталыгар кыһарыйтарбыт дьадаңы дьон хараңа оло5ун чэпчэтэр туһугар турууласпыт киһи. Баайдар ампаардарын алдьатан, таңаһы-сабы, эти-арыыны, убу-харчыны дьадаңыларга туңэтиигэ, ыраахтаа5ы саллааттарын, байдар хос моонньохторун эккирэтиилэртэн мучу котор быһылааннаах сырыылара, тимир эрээңки туннуктээх, уһуктаах остуолбалаах хаайыыттан курээһиннэрэ ырыа5а, номоххо сылдьар.

Манчаары Баһылай а5атын бииргэ торообут улахан убайа Чоочо баай быраатыгар олуулээбит Арыылаах алааһыгар 1805 сыл куһунугэр кун сирин корбут.

Сир урдугэр 65 сыл олорбутуттан 40-нун ыраахтаа5ы турумэтигэр хаайыллыбыт, Иркутскайга туус собуотугар, Нерчинскэйгэ хор5олдьуну хостооһуңңа кыһалаң улэ5э сылдьыбыт. Онтон 1859 сыллаахха Марха улууһун (билиңңи Ньурба) 1-кы Бордоң нэһилиэгэр сааһын тухары коско ыытыллыбыт. 1870 сыл сэтинньи 6 кунугэр 65 сааһыгар сылдьан, ыалдьан олбут. Ньурбаттан 8 костоох Малдьа5ар эбэтэ куол ар5аа кытылыгар комулубут.

1971 сыл атырдьах ыйын 5 кунугэр Саха археологтара Манчаары иинин хаһан, тоботун уңуо5ун Москва5а ыыппыттара. ССРС НА Миклухо-Маклай аатынан этнография институтун пластическай реконструкция лабораториятын сэбиэдиссэйэ Г.В.Лебединская бу чомчокоттон Манчаары Баһылай моссуонун оңорбута. Боруонсаттан кутуллубут бу бюст билигин Дьокуускай куоракка П.А. Ойуунускай аатынан Литературнай музейга кордоруугэ турар.


2009 сылга 375 сааһын туолар Булуу куоратыгар от ыйын 1-5 куннэригэр

Манчаары Баһылай 18 Спартакиадата ыытыллыа.

Спартакиада историятыттан:


1968 сыллаахха « Урожай» спортивнай уопсастыба Уобаластаа5ы Сэбиэтэ Саха АССР Миниистирдэрин Сэбиэтин иһинэн физическэй култуура уонна спорт республикатаа5ы Кэмитиэтигэр номоххо киирбит Манчаары Баһылай бирииһигэр Спартакиаданы ыытар туһунан этии киллэрбитэ.

Онтон ыла бастаан иккилии, онтон туортуу сыл буола-буола республика спорт национальнай коруңнэригэр саамай улахан курэхтэһиитинэн биллэр Манчаары Баһылай Спартакиадата ыытыллар буолбута утуо угэскэ кубулуйда. Онно атах оонньуулара, хапса5ай, мас тардыһыыта, гиирэни анньыы, о5унан ытыы, кэлин орто уонна ыраах дистанцияларга сууруу, Саха многоборьета киирбиттэрэ.

1968 сылтан 17 Спартакиада ыытылынна.

1 Спартакиада 1968 сыллаахха Дьокуускайга буолбута. Онно республика 12 оройуонуттан 253 киһи кыттыбыта. Кинилэр ортолоругар ССРС уонна САССР спордун 23 маастара баара. Хамаанданан Уоһээ Булуу спортсменнара бастаабыттара. Иккис миэстэни уус-алданнар ылбыттара. Чурапчы хамаандата уһустээбитэ.

2 Спартакиада 1969 сыллаахха Мэңэ-Хаңалас оройуонун киинэ Майа5а ыытыллыбыта. 16 оройуонтан 350 кыттаачы баара. Уоһээ Булуу хамаандата эмиэ бастаабыта. Иккиһи уус алданнар, усуһу ньурбалар ылбыттара.

1971 сыл, бэс ыйын 23-26 куннэрэ. Дьокуускай, 18 оройуонтан 400 кыттааччы. Бу сырыыга чурапчылар бастаабыттара. Иккискэ уонна уһускэ эмиэ уус-алданнар уонна ньурбалар тахсыбыттара.

1973 сыл, бэс ыйын 27-30 куннэрэ. 4 Спартакиада5а 18 оройуонтан 378 кыттааччы Туймаада туонатыгар мустубут.Икки сыл уһустээбит куох Ньурба спортсменнара бу сырыыга эрэллээхтик бастаабыттара. Оттон Уус-Алдан хамаандата тордус тогулун иккистээбитэ. Манчаары Баһылай биир дойдулаахтара, Мэңэ-Хаңалас спортсменнара аан бастаан миэстэлэһэн, пьедестал уһус уктэлигэр тахсыбыттара.

5 Спартакиада уота 1975 сыл бэс ыйын 25-27 куннэригэр Мэңэ-Хаңалас Майатыгар умайбыта. Республика 17 оройуонуттан 350 киһи кыттыбыта. Манчаары сиэннэрэ, мэңэлэр, бастаабыттара. Ньурбалар иккис, намнар уһус миэстэ5э тиксибиттэрэ.

Итинтэн ыла Майа5а 6, 7, 8, 9 Спартакиадалар урдук тэрээһиннээхтик субуруччу ыытыллыбыттара. Ону таһынан хотугу улуустарга туспа тумук тахсар буолбута.

1977 сыллаа5ы 6 Спартакиада5а 21 улуустан 450 спортсмен кыттыбыта. Бастакыны мэңэлэр, иккиһи ньурбалар, усуһу чурапчылар ылбыттара. Оттон хотуларга: муомалар бастакы, анаабырдар иккис, олооннор уһус буолбуттара.

1979 сыл. Манчаары Баһылай 5 Спартакиадатыгар 19 оройуонтан 451 кыттааччы кэлбитэ. Кинилэр ортолоругар ССРС спордун 21, РСФСР спордун 27 маастара баара.

Чурапчы оройуонун куустээх хамаандата бастаабыта. Мэңэ-Хаңалас хамаандата иккис, дьокуускайдар уһус бириистээх миэстэни ылбыттара. Хотуларга муомалар бастакы, орто-халымалар иккис, анаабырдар уһус миэстэ5э тахсыбыттара.

1981 сыл. 17 оройуонтан 400 кыттааччы баара. Мэңэ-Хаңалас суумэрдэммит хамаандата эрэллээхтик бастаабыта. Дьокуускайдар иккис, чурапчылар пьедестал уһус уктэлигэр тахсыбыттара. Хотуларга Орто-халыма хамаандата бастакы, муомалар иккис, эдьигээннэр уһус буолбуттара.

1983 сыл. Майа, 9 Спартакиада. 22 оройуонтан 287 кыттааччы. Хамаанданан Мэңэ-Хаңалас бастаабыта. Иккискэ чурапчылар, уһускэ дьокуускайдар тахсыбыттара. Оттон хотуларга Орто –Халыма хамаандата бастаабыта. Иккис миэстэни Олоон спортсменнара, усуһу муомалар ылбыттара.

1985 сыл. Булуу куорат. Улуу Кыайыы 40 сылыгар анаммыт 10 Спартакиада. 14 оройуонтан 300 спортсмен кыттыбыта. Бу сырыыга дьокуускайдар кыайбыттара.Иккиһи чурапчылар ылбыттара. Иккиһи чурапчылар ылбыттара. Уһускэ мэңэлэр тахсыбыттара.

1987 сыл, бэс ыйын 16-17 куннэрэ, Амма. 22 оройуонтан 509 спортсмен кыттыбыта. ССРС, РСФСР уонна САССР спордун 76 маастара баара. Тумуккэ Мэңэ-Хаңалас Хамаандата бастаабыта. Чурапчылар иккис, дьокуускайдар уһус буолбуттара.

1990 сыл, бэс ыйын 15-17 куннэрэ. Горнай улууһун киинэ Бэрдьигэстээх боһуолэгэ. 18 улуустан 4оо кыттааччы кэлбитэ. Спартакиада тумугунэн Дьокуускай бастаабыта. Чурапчылар иккис, уус-алданнар уһус миэстэ5э тиксибиттэрэ.

1993 сыл, бэс ыйын 15-16 куннэрэ. Покровскай куорат. 23 оройуонтан 536 спортсмен кэлбитэ. Ол иһигэр ССРС, РСФСР уонна САССР спордун 42 маастара баара. Хамаанданан бастакы миэстэни Мэңэ-Хаңалас ылбыта. Чурапчылар иккис, уус-алданнар уһус буолбуттара. Хотуларга Муома хамаандата кыайбыта. Олооннор иккис, томполор уһус миэстэни ылбыттара.

1995 сыл, бэс ыйын 15-17 куннэрэ. Хотун Тоңулу. 26 оройуонтан 400 кыттааччы кэлбитэ. Хамаанданан Мэңэ- Хаңалас спортсменнара бастаабыттара. Чурапчылар иккис, булуулэр уһус бириистээх миэстэ5э тиксибиттэрэ. Хотугу улуустарга Эдьигээн хамаандата бастакы, оймокооннор иккис, орто- халымалар уһус миэстэ буолбуттара.

1997 сыл, бэс ыйын27-29 куннэрэ. Манчаары Баһылай комус уңуо5а кото5уллубут Ньурба улууһун киинэ. 29 улуустан 599 кыттааччы кэлбитэ. Ол иһигэр ССРС спордун 49, РФ спордун 10 , СР спордун85 маастара куон корсубутэ. Ону таһынан 73 судьуйа улэлээбитэ. Тумуккэ Мэңэ-Хаңалас улууһун хамаандата кыайбыта. Кинилэртэн а5ыйах очукуонан хаалбыт Дьокуускай куорат спортсменнара иккис, чурапчылар уһус буолбуттара. Хотугу улуустарга томполор бастакы, уоһээ дьааңылар иккис, оттон Эдьигээн хамаандата уһус миэстэлэри уллэстибиттэрэ.

16 Спартакиада 1999 сыл бэс ыйын 24-27 куннэригэр Таатта улууһун киинэ Ытык-Куолгэ ыытыллыбыта. 20 уйэ бутэһик Спартакиадатыгар 40 хамаандаттан1200 спортсмен курэхтэспитэ. Ол тумугэр Саха Государственнай университетын хамаандата бастаабыта. Мэңэ-Хаңалас, Чурапчы хамаандалара пьедестал иккис-уһус уктэллэригэр ыттыбыттара. Хотуларга Уоһээ Дьааңы, Эдьигээн уонна Олоон хамаандалара бириистээх миэстэлэри ылбыттара.

Саңа 21 уйэ5э маңнайгынан ыытыллыбыт 17 Спартакиада 2005 сыл от ыйын 3-5 куннэригэр Манчаары Баһылай торообут- уоскээбит Мэңэ- Хаңалас улууһугар ыытыллыбыта. 36 хамаандаттан 1210 спортсмен кыттыбыта. Хамаанданан Мэңэ-Хаңалас бастаабыта. Дьокуускай иккис, Чурапчы уһус миэстэни ылбыттара. Хотуларга Орто Халыма бастаабыта. Уоһээ Дьааңы иккис, Олоон уһус буолбуттара.


МОУ «Бердигестяхская начальная общеобразовательная школа»


ДОКЛАД НА ТЕМУ:

Малая Спартакиада для младших школьников «Манчаары сиэннэрэ»


(по национальным видам спорта)


Выполнил: Матвеев Саша

ученик 4 г класса


с. Бердигестях


СПАРТАКИАДА ПРОГРАММАТА:

1. Кыттааччылар уонна тэрийээччилэр киириилэрэ;

2. Кыттааччы командалар парадтара, капитаннар рапортара;

3. Спартакиада торжественнай арыллыыта:

- курэхтэьии былаа5ын кете5уу;

- кыттааччы кэс тыла;

- оонньуу уотун уматыы;

4. Э5эрдэ нуемэрдэр (сахалыы уцкуу, ырыа)

5. Курэхтэьии 1 чааьа;

6. Перерыв ( керееччулэри кытта оонньуу)

7. Курэхтэьии 2 чааьа;

8. Э5эрдэ нуемэрдэр;

9. Бириистэри туттарыы

10. Спартакиада торжественнай сабыллыыта, былаах туьэрии, уоту умуоруу;